Tôi vẫn nhớ cảm giác hồi hộp khi lần đầu tiên nhìn thấy biểu đồ Bitcoin đỏ rực vào tháng 3 năm 2020. Đó không phải là một cú sốc thông thường; đó là sự sụp đổ của niềm tin vào bất kỳ tài sản nào, kể cả cái mà chúng ta gọi là 'vàng kỹ thuật số'. Khi từng khối lệnh bán tháo xuất hiện, tôi nhận ra rằng, trong cơn hoảng loạn hệ thống, mọi thứ đều có thể sụp đổ. Và hôm nay, khi Donald Trump lại một lần nữa lên án Iran, treo lơ lửng thanh kiếm 'hành động quân sự' trên đầu, tôi thấy mình rơi vào một mùi hương quen thuộc: mùi của sự bất ổn, và mùi của sự thật mà cả ngành công nghiệp crypto đang cố tình phớt lờ. Đó là câu chuyện về USDT, về Tether, và về một điểm mù chết người trong hệ thống mà chúng ta đang xây dựng.
Tình hình căng thẳng Mỹ-Iran không phải là chuyện mới. Nhưng khi Tổng thống Mỹ, trong một cuộc phỏng vấn, ngụ ý rằng các cuộc đàm phán thất bại có thể dẫn đến 'hành động quân sự', đó không chỉ là một lời đe dọa ngoại giao. Đó là một tín hiệu cho thấy thế giới đang bước vào giai đoạn 'rìa vực thẳm' (brinkmanship). Và rìa vực thẳm luôn là kẻ thù tồi tệ nhất của stablecoin.
Hãy nghĩ về nó. Bất kỳ cuộc xung đột nào ở Trung Đông, đặc biệt là với Iran, sẽ đẩy giá dầu lên trời. Giá dầu tăng vọt sẽ thổi bùng lạm phát toàn cầu, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải tiếp tục tăng lãi suất hoặc duy trì chúng ở mức cao. Lãi suất cao đồng nghĩa với việc đồng đô la Mỹ mạnh lên, và trong cơn hoảng loạn, mọi người sẽ đổ xô vào đô la Mỹ như một tài sản trú ẩn an toàn. Điều này sẽ tạo ra một 'cơn khát' thanh khoản khổng lồ bằng đô la Mỹ. Và câu hỏi đặt ra là: ai là người cung cấp thanh khoản bằng đô la Mỹ lớn nhất cho thế giới crypto? Đó là Tether với USDT.
Dựa trên kinh nghiệm theo dõi thị trường từ năm 2017, tôi có thể nói rằng, 'cơn khát đô la' trong hệ thống crypto là một hiện tượng có thể dự đoán được. Nhưng điểm mù ở đây, điều mà ít người dám nói ra, là sự phụ thuộc tuyệt đối của chúng ta vào một thực thể chưa từng có một cuộc kiểm toán độc lập thực sự nào. USDT chiếm tới 70% thị trường stablecoin, nhưng dự trữ của Tether chưa bao giờ có một cuộc kiểm toán độc lập thực sự mà toàn bộ ngành công nghiệp đều giả vờ như vấn đề này không tồn tại.
Bây giờ, hãy nhìn vào bức tranh toàn cảnh. Khi Trump nói đến 'hành động quân sự', thị trường ngay lập tức phản ứng. Giá dầu tăng. VIX (chỉ số biến động) tăng. Và trong thế giới crypto, điều gì xảy ra? Mọi người bắt đầu bán tháo mọi thứ để mua USDT. Họ nghĩ rằng USDT là an toàn, vì nó gắn với đồng đô la. Nhưng giả định này dựa trên một niềm tin mù quáng rằng Tether có đủ dự trữ để đáp ứng mọi nhu cầu rút tiền mặt trong một cuộc khủng hoảng thực sự.
Hãy để tôi kể cho bạn một câu chuyện. Vào mùa hè DeFi năm 2020, khi tôi tham gia nhóm Telegram với 50 thành viên để chia sẻ về yield farming, chúng tôi luôn tự hào về việc 'tự do tài chính'. Nhưng tôi đã sớm học được một bài học đắt giá: sự tự do đó chỉ tồn tại khi hệ thống không bị sốc. Khi sàn FTX sụp đổ, tôi mất 15% tài sản. Đó là một cú sốc tâm lý. Nhưng ít nhất FTX là một sàn giao dịch; tôi có thể đổ lỗi cho sự quản lý yếu kém của Sam-Bankman Fried. Còn Tether? Nếu Tether sụp đổ, đó sẽ là một cú sốc hệ thống, kéo theo toàn bộ thị trường crypto xuống vực thẳm.
Sự thật là, trong một cuộc khủng hoảng địa chính trị thực sự, khi mọi người đều muốn chuyển USDT thành đô la Mỹ thật, Tether có thể không đáp ứng được. Họ có thể tạm dừng việc rút tiền mặt, hoặc tệ hơn, giá USDT có thể mất peg. Điều này sẽ tạo ra một hiệu ứng domino khủng khiếp: mọi giao thức DeFi dựa trên USDT sẽ sụp đổ, thanh lý hàng loạt xảy ra, và giá Bitcoin có thể giảm xuống mức thấp hơn cả tháng 3 năm 2020.
Đây là góc nhìn phản trực giác mà tôi muốn chia sẻ. Chúng ta thường nghĩ rằng, trong thời kỳ hỗn loạn, nên chuyển sang stablecoin. Nhưng thực tế, chính stablecoin dựa trên một tổ chức thiếu minh bạch mới là rủi ro lớn nhất. Trong một cuộc chiến tranh, 'sự an toàn' mà USDT cung cấp chỉ là một ảo ảnh. Nó giống như việc bạn trốn trong một căn nhà bằng kính khi một cơn bão đá đang đến.
Vậy chúng ta phải làm gì? Đầu tiên, hãy tỉnh táo. Đừng đặt tất cả trứng vào một giỏ, và đặc biệt là cái giỏ mang tên Tether. Hãy xem xét các lựa chọn thay thế như USDC (vốn được Circle quản lý và có báo cáo tài chính thường xuyên hơn, dù cũng không hoàn hảo), DAI (một stablecoin phi tập trung, dù phụ thuộc vào các tài sản thế chấp khác), hoặc thậm chí là một phần nào đó bằng Bitcoin hoặc Ethereum. 'Phi tập trung' không chỉ là một từ khóa; đó là một nguyên tắc sống còn. Khi thế giới lung lay, bạn không muốn phụ thuộc vào một thực thể duy nhất.
Tôi đã học được điều này từ những bài học đau thương. Sự sụp đổ của FTX đã dạy tôi rằng niềm tin mù quáng là kẻ thù của sự sống còn. Và bây giờ, khi căng thẳng Mỹ-Iran leo thang, tôi lại thấy mình đang nhìn vào cùng một cái bẫy. Chúng ta đang xây dựng một hệ thống tài chính mới, nhưng nếu nó dựa trên những nền tảng cũ kỹ, thiếu minh bạch, thì nó sẽ không bao giờ thoát khỏi cái bóng của sự sụp đổ.
Liệu cơn bão này có thực sự đến? Tôi không biết. Nhưng tôi biết rằng, việc chuẩn bị cho nó là điều khôn ngoan nhất mà một người yêu crypto có thể làm. Hãy nhìn vào dự trữ của Tether. Hãy đặt câu hỏi. Bởi vì khi lịch sử lặp lại, nó thường đến dưới một hình thức mà chúng ta ít ngờ tới nhất.
Và cuối cùng, hãy luôn nhớ: trong một thị trường giảm, sống sót quan trọng hơn lợi nhuận. Bạn không cần phải là người giàu nhất; bạn chỉ cần là người còn lại trên bàn.