Hà Nội, ngày 15 tháng 10 năm 2026 – Một cuộc tái cấu trúc đầy tranh cãi đang diễn ra tại Polygon, một trong những Layer 2 lớn nhất Ethereum. Từ một “nền tảng blockchain” phi tập trung, Polygon Labs đang tái định vị mình thành một “công ty thanh toán” tập trung vào doanh nghiệp, khiến cộng đồng nắm giữ token POL bị bỏ rơi trong cuộc chơi mới.
Từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2026, Polygon đã trải qua ba đợt sa thải lớn: 100 nhân sự vào tháng 1, 60 người vào tháng 4 và 60 người khác vào tháng 8, tổng cộng hơn 200 người. CEO Marc Boiron giải thích: “Chúng tôi cần tập trung vào mục tiêu thanh toán, cắt giảm chi phí, và loại bỏ những người không phù hợp với chiến lược mới.” Cùng thời gian, Polygon mua lại Coinme – một công ty thanh toán tiền điện tử có giấy phép tại Mỹ – với giá 250 triệu USD, và dịch vụ ví Sequence.
Sự thật phũ phàng: Token POL không hề hưởng lợi từ doanh thu
Dữ liệu on-chain cho thấy, trong quý 2 năm 2026, mạng lưới Polygon xử lý trung bình 91,2 tỷ USD giao dịch mỗi ngày, nguồn cung stablecoin trên chuỗi đạt 33,6 tỷ USD. Nhưng giá POL – token chính thức của Polygon – lại giảm 64% so với đầu năm, chạm đáy lịch sử vào ngày 1/7. Sự tương phản này là hồi chuông cảnh tỉnh.
Bên trong, một tài liệu nội bộ bị rò rỉ cho thấy Polygon Labs ước tính doanh thu từ mảng thanh toán sẽ đạt 120 triệu USD trong năm 2026, nhưng không một đồng nào trong số đó được phân phối cho người nắm giữ POL. “Polygon kiếm tiền, nhưng POL holder không có gì cả. Đây là vụ cướp có tổ chức”, một nhà phân tích on-chain giấu tên bình luận.
1inch: Từ “anh hùng” đến “nội chiến”
Không chỉ Polygon, 1inch – giao thức aggregator DEX hàng đầu – cũng rơi vào khủng hoảng. Anton Bukov, đồng sáng lập và là nhân vật chủ chốt về kỹ thuật, bị sa thải vào tháng 5/2026 sau bất đồng chiến lược với CEO. Bukov sau đó thành lập “Second Tier” – một dự án cạnh tranh trực tiếp với 1inch. Giá token 1INCH giảm 78% từ đầu năm, xuống mức thấp nhất lịch sử vào ngày 6/6/2026.
Hai sự kiện này cùng nhau phơi bày một thực tế đau đớn: ngành công nghiệp blockchain đang chứng kiến sự tách rời giữa lợi nhuận doanh nghiệp và giá trị token. Các quỹ đầu tư mạo hiểm và đội ngũ sáng lập đang thu lợi từ doanh thu giao dịch và phí dịch vụ, trong khi những người nắm giữ token chỉ còn lại niềm tin bị tổn thương.
Bức tranh kỹ thuật: Liệu “công ty thanh toán” có thay thế được “L2 phi tập trung”?
Từng tự hào với công nghệ zkEVM và hệ sinh thái đa dạng, Polygon giờ đây đặt cược vào các đối tác doanh nghiệp như Visa. Tuy nhiên, không có thông tin chi tiết về cấu trúc kỹ thuật mới. Nhiều chuyên gia cho rằng giải pháp thanh toán doanh nghiệp thường yêu cầu quyền kiểm soát trung tâm và tuân thủ KYC/AML, đi ngược lại với tinh thần phi tập trung. “Đây là một sự hy sinh chiến lược. Họ chấp nhận mất đi cộng đồng phi tập trung để đổi lấy doanh thu từ Phố Wall”, một nhà phát triển từng làm việc tại Polygon chia sẻ.
Đáng lo ngại, một “hackathon AI” nội bộ đã được tổ chức vào tháng 7, với sự tham gia của 1/3 đội ngũ kỹ thuật cốt lõi của Polygon. Điều này làm dấy lên lo ngại về sự phân tán nguồn lực khỏi việc phát triển blockchain chính thống.
Cộng đồng phản ứng: Từ thất vọng đến hành động
Trên các diễn đàn, người nắm giữ POL bày tỏ sự phẫn nộ. “Chúng tôi đã đầu tư vào một mạng lưới phi tập trung, giờ họ biến nó thành công ty tư nhân. Token của tôi vô giá trị”, một người dùng trên Reddit viết. Nhiều người kêu gọi tẩy chay POL và chuyển sang các L2 khác như Arbitrum hay zkSync.
Tuy nhiên, vẫn có tiếng nói lạc quan. Một số nhà phân tích cho rằng nếu Polygon thành công trong việc ký kết hợp đồng thanh toán lớn với các ngân hàng, danh tiếng và giá trị hệ sinh thái có thể hồi phục. “Nhưng POL holder sẽ không bao giờ thấy được điều đó trừ khi có cơ chế chia sẻ lợi nhuận. Đó là một ẩn số lớn”, một nhà đầu tư mạo hiểm nhận xét.
Kết luận
Polygon và 1inch là những ví dụ điển hình cho sự chuyển đổi đau đớn của ngành blockchain: từ những dự án mã nguồn mở, phi tập trung, sang các doanh nghiệp tập trung vào lợi nhuận. Trong khi các đội ngũ và nhà đầu tư ban đầu có thể hưởng lợi, thì những người nắm giữ token – động lực chính của hệ sinh thái – lại bị bỏ lại phía sau. Câu hỏi đặt ra: Liệu sự hy sinh này có dẫn đến một kỷ nguyên mới của thanh toán blockchain, hay chỉ là một vụ mua bán lòng tin khác trong lịch sử tiền điện tử? Câu trả lời có lẽ nằm ở những người đang nắm giữ POL và 1INCH ngay lúc này.