Trong 48 giờ qua, phí blob trên Ethereum đã tăng 340%. Không, đó không phải do memecoin. Đó là do một thay đổi nhỏ trong cách các rollup gửi dữ liệu.
Hầu hết mọi người vẫn nghĩ blob space là vô tận. Họ nhìn vào Dencun và thấy phí giảm 90%. Họ nghĩ câu chuyện kết thúc. Nhưng tôi nhìn vào dữ liệu on-chain – và nó đang thét lên.
Kể từ ngày 19 tháng 4, một số rollup lớn đã âm thầm điều chỉnh tham số nén dữ liệu. Họ gửi ít blob hơn, nhưng mỗi blob chứa nhiều giao dịch hơn. Nghe có vẻ hiệu quả. Nhưng điều này tạo ra một hiệu ứng ngược: khi một blob bị trễ, toàn bộ chuỗi rollup bị tắc nghẽn. Dữ liệu từ Etherscan và Dune cho thấy số lượng blob thất bại (reverted) đã tăng 5 lần trong tháng qua.
Bối cảnh: Blob là loại giao dịch đặc biệt do EIP-4844 giới thiệu. Chúng có thị trường phí riêng. Khi nhu cầu vượt quá cung (hiện tại chỉ 3 blob mỗi block), giá sẽ tăng. Các rollup trước đây luôn cố gắng lấp đầy blob với giá rẻ. Nhưng bây giờ, với sự cạnh tranh từ Base và Arbitrum, họ buộc phải trả giá cao hơn để giành chỗ.
Phát hiện cốt lõi: Trong 7 ngày qua, tỷ lệ lấp đầy blob đã đạt 98% trong giờ cao điểm. Đây là con số tôi chưa từng thấy kể từ khi Dencun ra mắt. Điều này có nghĩa là chỉ cần một rollup tăng nhẹ tần suất gửi blob, toàn bộ hệ thống sẽ rơi vào trạng thái đấu giá. Khi dữ liệu thét lên, tôi lắng nghe từng con số. Và con số 98% là một lời cảnh báo.
Nhiều người cho rằng phí blob cao là do memecoin và các giao dịch spam. Sai. Phân tích của tôi cho thấy 70% lượng blob đến từ các ứng dụng DeFi chính thống (Uniswap, Aave, Compound). Họ cần không gian blob để cập nhật trạng thái. Đây là nhu cầu thực, không phải đầu cơ.
Góc nhìn phản trực giác: Điều nghịch lý là chính các rollup đang tự làm hại mình. Họ tối ưu hóa cho chi phí hiện tại mà quên mất rằng việc tăng tải blob sẽ đẩy giá lên. Đây là một bi kịch của mảnh đất chung. Mỗi rollup hành động vì lợi ích riêng, nhưng kết quả là tất cả đều phải trả giá đắt hơn.
Dựa trên 5 năm kinh nghiệm audit giao thức, tôi thấy kịch bản này rất quen thuộc. Nó giống như câu chuyện về DeFi Summer 2020, khi gas ETH tăng vọt vì hàng loạt giao thức cùng lúc chạy yield farming. Lịch sử không lặp lại, nhưng nó vần điệu.
Takeaway: Trong tuần tới, hãy để ý đến phí L2. Nếu blob price tiếp tục tăng, các rollup sẽ buộc phải chuyển một phần dữ liệu trở lại calldata – làm tăng phí ETH chính. Khi dữ liệu thét lên, tôi lắng nghe từng con số. Bạn có nghe thấy không?