Hook
Trong quý II/2024, Tesla ghi nhận doanh số kỷ lục nhưng lợi nhuận mỗi xe giảm mạnh do giảm giá và chi phí nguyên liệu tăng. Các nhà phân tích Phố Wall như Wells Fargo dự báo cổ phiếu Tesla có thể giảm 67%. Nhưng ít ai nhận ra: kịch bản này đang lặp lại trong thế giới khai thác Bitcoin. Khi giá Bitcoin dao động quanh ngưỡng hỗ trợ, chi phí khai thác tăng vọt và phần thưởng giảm một nửa (halving), các công ty khai thác đang đối mặt với cuộc khủng hoảng giống hệt Tesla – doanh thu tăng nhưng lợi nhuận biến mất.
Context
Ngành khai thác Bitcoin từng là mỏ vàng cho những người đi đầu. Từ năm 2020 đến 2023, các công ty như Marathon, Riot Blockchain và CleanSpark mở rộng quy mô ồ ạt, đưa tỷ lệ băm toàn cầu lên mức cao kỷ lục. Tuy nhiên, halving tháng 4/2024 cắt giảm phần thưởng khối từ 6,25 BTC xuống 3,125 BTC, làm giảm nguồn cung mới. Trong khi đó, chi phí điện và thiết bị khai thác tăng do cạnh tranh về chip ASIC và giá năng lượng toàn cầu leo thang. Kết quả: lợi nhuận biên của các công ty khai thác giảm từ 70% xuống còn 30-40% chỉ sau 6 tháng. Tương tự Tesla, họ buộc phải giảm chi phí hoặc chấp nhận thua lỗ.
Core
Dữ liệu từ CoinMetrics cho thấy hashprice (doanh thu mỗi TH/s) đã giảm 45% kể từ halving, xuống mức thấp nhất trong 2 năm. Chi phí khai thác trung bình cho mỗi BTC hiện ở mức 35.000-40.000 USD, trong khi giá Bitcoin dao động quanh 55.000-60.000 USD. Biên lợi nhuận chỉ còn 30-40%, so với 70% cuối năm 2023. Các công ty khai thác công khai báo cáo quý II/2024: Marathon có lợi nhuận ròng giảm 50% so với quý trước, Riot lỗ ròng 30 triệu USD. Nhưng tại sao giá cổ phiếu của họ vẫn tăng?
Đây là điểm mấu chốt: các nhà đầu tư đang định giá các công ty này dựa trên kỳ vọng về tương lai – ETF Bitcoin, dòng vốn tổ chức, và khả năng sống sót sau halving. Họ tin rằng những công ty lớn sẽ thâu tóm thị trường sau khi đối thủ nhỏ phá sản. Nhưng phân tích của Wells Fargo về Tesla chỉ ra: ngay cả gã khổng lồ cũng có thể thua lỗ nếu cuộc chiến giá kéo dài. Điều tương tự đang diễn ra với các công ty khai thác Bitcoin: họ đốt tiền để duy trì thị phần, giảm giá dịch vụ (phí giao dịch) và chịu chi phí năng lượng tăng.
Contrarian
Nhiều người cho rằng halving là tín hiệu tăng giá dài hạn cho Bitcoin, do đó các công ty khai thác sẽ hưởng lợi. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng: halving làm trầm trọng thêm cuộc chiến giá, đẩy chi phí khai thác lên cao, và có thể gây ra làn sóng phá sản hàng loạt nếu giá Bitcoin không tăng đủ nhanh. Câu chuyện “kẻ sống sót cuối cùng” đã quá quen thuộc trong crypto, nhưng nó thường kết thúc với kẻ chiến thắng cũng mang đầy thương tích. Hãy nhìn vào Tesla: doanh số kỷ lục, nhưng lợi nhuận giảm sâu. Các công ty khai thác có thể sống sót, nhưng tỷ suất lợi nhuận sẽ ở mức thấp trong nhiều năm, biến ngành này từ “mỏ vàng” thành “nhà máy sản xuất có biên lợi nhuận mỏng”.
Takeaway
Cuộc chiến giá trong khai thác Bitcoin không phải là cuối cùng. Nó là giai đoạn tất yếu của một ngành công nghiệp trưởng thành. Nhà đầu tư nên hỏi: liệu có bao nhiêu công ty khai thác có thể chịu đựng biên lợi nhuận 20-30% trong 2 năm tới? Nếu câu trả lời ít hơn bạn nghĩ, hãy chuẩn bị cho những đợt sụp đổ mới – giống như những gì Tesla đang trải qua. Lịch sử không lặp lại, nhưng nó vần điệu.